Cơ sở võ học của AIKIDO

[CatQuangThuong]

1.6 Động lượng

... khi một vật đang chuyển động, nó hàm chứa một sức mạnh.

Trong vật lý, người ta lượng hóa sức mạnh này bằng một đại lượng gọi là động lượng và đo đạc nó bằng công thức p = mv, trong đó p là động lượng (của vật đang chuyển động); m là khối lượng và v là vận tốc.

1.7 Va chạm

Lăn mạnh một viên bi lớn A cho va chạm với một viên bi nhỏ B đang đứng yên. Ta thấy sau khi va chạm, 2 viên bị đều bị dịch chuyển: A bật ngược lại chiều lăn ban đầu; B bị lăn tới theo chiều lăn ban đầu của A.

Va chạm như trên được gọi là va chạm (có) đàn hồi: cả 2 viên bi đều không bị móp méo sau va chạm. Tổng động lượng trước khi va chạm (chỉ có A có vì A chuyển động; B đứng yên) và tổng động lượng sau khi va chạm đều như nhau (định luật bảo toàn động lượng): Động lượng của A (trước va chạm) truyền một phần cho B làm B chuyển động; phần động lượng của A (còn lại sau va chạm) làm cho A di chuyển ngược lại.

Phần va chạm tác giả đưa ra ví dụ không chính xác. Ở đây mình giả thiết viên bi A và B có cùng khối lượng m. Theo định luật bảo toàn động lượng - sách giáo khoa vật lý lớp 10, nhà xuất bản giáo dục Việt Nam in tháng 5-2012 phát biểu : "Vectơ tổng động lượng của hệ kín được bảo toàn", vì thế tổng động lượng trước và sau va chạm của hai viên bi trong ví dụ trên phải bẳng nhau.

Ta có công thức mA*vtA + mB*vtB = mA*vsA + mB*vsB

trong đó: mA, mB là khối lượng viên bi A, B tương ứng
vtA: vận tốc viên bi A trước khi va chạm, vsA vận tốc viên bi A sau khi va chạm
vtB: vận tốc viên bi B trước khi va chạm, vsB vận tốc viên bi B sau khi va chạm

Vì lúc đầu viên bi B đứng yên nên vận tốc bằng 0, khối lượng hai viên bi bằng nhau là m nên ta viết lại:

m*vtA = m*vsA + m*vsB

rút gọn biểu thức ta có:

vtA = vsA + vsB

vsA và vsB phải cùng hướng vecto và có độ lớn nhỏ hơn vtA. Nghĩa là sau khi va chạm hai viên bi tiếp tục chuyển động cùng chiều.

Nếu viên bi A sau va chạm bật ngược trở lại nghĩa là vtA = -vsA + vsB hay vsB lớn hơn vtA. Tức là vận tốc viên bi B sau va chạm còn lớn vận tốc viên bi A trước va chạm là điều vô lý. Hay động năng mà B nhận được từ A còn lớn động năng A truyền cho B -> vô lý.

Kết luận đúng là sau va chạm hai viên bi có khối lượng bằng nhau chuyển động cùng chiều.
Nếu tác giả cho là khối lượng A còn lớn hơn B thì càng không có chuyện viên bi A bật ngược trở lại!