Cơ sở võ học của AIKIDO

[CatQuangThuong]

Vận dụng định luật Newton I, chúng ta thấy rằng khi chuyển động tròn, vật phải chịu một lực tác dụng nào đó (bằng không, vật phải chuyển động thẳng đều). Lực này làm cho phương của chuyển động hướng về phía tâm của một vòng tròn và được gọi là lực hướng tâm.

Giả sử rằng một vật có khối lượng m đang chuyển động tròn đều với vận tốc v trên một vòng tròn có bán kính r. Khi đó độ lớn của lực hướng tâm được tính bằng công thức: F = mv2/r.

Như vậy, độ lớn của lực hướng tâm tỷ lệ (thuận) với khối lượng của vật và bình phương vận tốc; tỷ lệ nghịch với bán kính của vòng tròn.

Một ứng dụng nhỏ: Khi thực hiện các đòn thế AIKIDO, nếu dẫn đối thủ hoặc ra đòn theo vòng cung thì lực cần ra tương ứng với lực hướng tâm. Vì lực hướng tâm tỷ lệ nghịch với bán kính nên nếu đánh theo vòng lớn (r lớn) thì chỉ cần một lực nhỏ (F nhỏ); ngược lại nếu đánh theo vòng nhỏ (r nhỏ) thì phải dùng một lực lớn (F lớn).

Khi chúng ta dùng công thức F = mv2/r xem xét thì nhớ là vật có khối lượng m đang chuyển động tròn đều. Nếu vật khảo sát nối với tâm (trục quay) bằng một sợi dây thì lực hướng tâm là lực căng trên sợi dây phải chịu để giữ vật m quay tròn.

Áp dụng công thức này vào đòn dánh Aikido xoay tròn thì nói lên thời điểm - giai đoạn: nage và uke đã kết nối với nhau và đang xoay tròn đều, uke đóng vai trò là vật m, nage đóng vai trò là trục quay, cánh tay nage nắm giữ uke là sợi dây kết nối. Lực hướng tâm lúc này là lực kéo căng trên cánh tay của nage. Nếu tốc độ quay càng lớn thì lực căng này càng lớn (bình phương vận tốc) và khoảng cách càng tăng thì lực căng này giảm đi. Lực này là do nage bị trọng lượng m của uke xoay tròn kéo giãn ra, chứ không phải là lực nage chủ động phát ra hay "cần ra" (như chủ top nói) để đánh hay tác động vào uke. Lực hướng tâm dùng duy trì chuyển động tròn đều mà thôi!