Cơ sở võ học của AIKIDO

[BMTD]

Y học phuơng Đông là nền y học của các dân tộc Đông Á (Trung Quốc, Triều Tiên, Việt Nam, Nhật Bản, ...), vốn đã được phát triển qua nhiều ngàn năm và chịu nhiều ảnh hưởng của nền y học Trung Quốc (Trung y). Do vậy khi nói đến y học phương Đông, chúng ta thường mặc nhiên xem như đang nói đến Trung y, mặc dù rất có thể nhiều thành tựu y học của những nước lân cận đã được du nhập vào Trung Quốc trong suốt chiều dài lịch sử.

Theo đó, y học phương Đông được hình thành và phát triển trên cơ sở triết học cổ đại Trung Quốc, với quan niệm con người là một thực thể của vũ trụ, vì vậy chịu sự chi phối của các quy luật trong vũ trụ. Các quy luật này phản ánh trong thuyết Âm Dương và thuyết Ngũ Hành, mô tả sự hình thành, vận hành và phát triển của vũ trụ bằng một nguồn năng lượng vô hình gọi là KHÍ (tiếng Nhật viết là KI).

AIKIDO, như tên gọi của nó, đã mặc nhiên xem khái niệm KHÍ như một yếu tố cốt lõi. Tổ sư trong các buổi giảng dạy của mình thường nói đến KHÍ; võ sư Koichi Tohei trong một bài phỏng vấn của tạp chí Black Belt năm 1965 đã tuyên bố: No Ki No Aikido (Không có KHÍ thì không phải Aikido). Câu hỏi đặt ra ngay, vậy khí là gì?

Trả lời câu hỏi này thật không dễ, dù rằng môn luyện khí (khí công) đã có từ nhiều ngàn năm trước và hiệu quả của nó có thể kiểm chứng được.

Trong chương này, trước tiên chúng ta trình bày những khái niệm căn bản của y học phương Đông, trên cơ sở đó trình bày những quan niệm khác nhau về khí và các phương pháp luyện khí (khí công). Cuối cùng chúng ta thử đưa ra một cách lý giải để từ đó có thể vận dụng vào quá trình tập luyện của mình. Nội dung cụ thể bao gồm:

1. Thuyết Âm dương và thuyết Ngũ hành
2. Phủ tạng và hệ thống kinh mạch
3. Các quan niệm về đan điền và khí

Tài liệu tham khảo: Dưới đây xin liệt kê một số tài liệu chính đã được tham khảo khi viết chương này.

1. Nguyễn Hiến Lê, “Kinh dịch: Đạo của người quân tử”, Nhà xuất bản Văn Học, 1994.
2. Phùng Hữu Lan, “Lược sử Triết học Trung Quốc” (biên dịch: Lê Anh Minh), Nhà xuất bản Đại học Sư phạm TP. Hồ Chí Minh, 2010.
3. Hoàng Đế Nội Kinh Tố Vấn (Chú giải: Mã Nguyên Đài; Người dịch: Nguyễn Tử Siêu)
4. Men Jiuzhang, Guo Lei, "A General Introduction to Traditional Chinese Medicine", CRC Press, 2010.
5. Thái Hồng Quang, "Cẩm nang dưỡng sinh thông Kinh lạc", bản dịch của công ty Nhân Trí Việt, Nhà xuất bản Tổng hợp TP.HCM, 2009.
6. Ngô Gia Hy, Bùi Lưu Yêm, Ngô Gia Lương, “Khí công học và Y học hiện đại”, Nhà xuất bản Đồng Nai, 2010.
7. Yang, Jwing-Ming - Qigong for Health & Martial Arts, YMAA Publication Center, 1998.
8. Morihei Ueshiba, “BUDO: Les Enseignements du Fondateur de l’Aikido”, Editions Budostore, Paris.
9. Koichi Tohei, “AIKIDO: The Co-ordination of Mind and Body for Self-defense”, Souvenir Press, London, 1961.
10. Koichi Tohei, “Aikido in Daily Life”, Rikugei Publishing House, 1966.
11. Gozo Shioda, “Total Aikido: The Master Course”, Kodansha International, 1997.
12. Kisshomaru Ueshiba, “AIKIDO”, Hozansha Publishing, Japan, 1974.
13. Kisshomaru and Moriteru Ueshiba, “Best Aikido: The Fundamentals”, Kodansha International, Tokyo, 2002.
14. Đặng Thông Phong, Lynn Seiser, “Aikido Basics”, Tuttle Publishing, 2003.