Nhân trại hè Thẳng Tiến 4 của Phong Trào Hướng Đạo Việt Nam Hải ngoại tổ chức tại Hoa Kỳ năm 1986, may mắn được tham dự một buổi hội thảo về hiện trạng đất nước trong thời kỳ 1930-1945 do nhà văn kiêm huynh trưởng Hướng Đạo kỳ cựu của Việt Nam Cung Vũ Nguyên, nhà văn Trần Đại Sĩ, Nguyễn Ngọc Bích thuyết trình và được góp sức của nhiều nhà nghiên cứu sử học Việt Nam tại nam Cali. Sau buổi đó tối đến thì mấy Thầy tụ họp lại với nhau tại nhà của Thầy Nguyễn Văn Bé dân Vovinam tại Mỹ, trong đó có Võ sư Hàn Bái là Sư huynh Vũ Khánh Chi một người bạn/sư huynh của Thầy Đặng Thông Trị, ban đầu nói về sử học Việt Nam riết lang bang sang chuyện võ thuật, lúc đó (và bây giờ vẫn vậy !) mình thuộc loại cắc ké ngồi há mồm nghe các thầy, các cụ kể lại chuyện võ học, dù không thông minh cho lắm nhưng có chút trí nhớ dai nên nhớ vài chuyện sau đây.

Chỉ nhớ khi nói về hiện trạng khi Nhật Bản xâm chiếm Mãn Châu (Machuria) vào thời điểm 1931 1932, khi Nhật rút khỏi Mãn Châu thì rất nhiều người dân Trung Hoa căm thù người Nhật đã nổi loạn lên giết chết rất nhiều kiều dân Nhật để trả thù, nhất là việc họ đã họp sức giết nhiều võ sinh gốc Nhật hay gốc Trung Hoa học các môn võ Nhật Bản và phá hủy nhiều võ đường mang dấu ấn lịch sử của Nhật trên đất Trung Hoa. Ngày xưa khi thời vàng son của Nhật tại đây rất nhiều võ sinh gốc Trung Hoa học các môn võ Nhật thường được nhiều ưu đãi nhất là việc làm cho sở nội an (cảnh sát), giám thị, thông ngôn cho Nhật rất là hống hách đối với người Trung Hoa đồng chủng. Khi Nhật rút khỏi Mản Châu những người nầy thường lảnh án treo cổ và trong miệng thường được nhét miếng giấy ghi câu "Đông Á Bệnh Phu" Đây là câu nói ngày xưa khi Nhật chiếm Trung Hoa họ hay nói, với phong cách dân đi đô hộ họ cho là dân tộc Trung Hoa là một loại dân hèn yếu bệnh hoạn tại Á Châu, nhiều khu công viên, nhà hàng họ thường cấm tuyệt đối người Trung Hoa vào. Có vài người bên Nhật hiện nay vẫn còn giữ những cây kiếm cùn mà họ cho là trong thời gian chiếm đóng tại Nhật ông nội/ngoại họ đã xái để xử tử dân Trung Hoa bằng cách chém đầu, có những ngày lính Nhật gian ác đem cả ngàn, chục ngàn người Hoa ra chém đến nổi kiếm của họ vì chém nhiều quá cùn đi phải đi mài lại nhiều lần để cho dễ chém hơn, chỉ cần ra đường gặp người Nhật không nhìn bằng cặp mắt đàng hoàng kính nể là có thể bị lôi ra chém không thương tiếc rồi.

Trong khi đó tại Việt Nam, mối căm thù và ảnh hưởng của người Nhật không kém khi miền Bắc có hàng triệu dân chết đói khi quân phiệt Nhật ra lệnh cho dân Miền bắc bỏ lúa để trồng cây đai, hình như dùng để làm thuốc nhồi súng gây nên bao nhiêu cảnh tang thương trên quê hương vốn dai dẳng chiến tranh liên tiếp từ thời Trịnh-Nguyễn phân tranh. Nhưng dân Việt Nam lại không có chuyện đến nổi giết và trả thù dân Nhật hoặc gây nên thù oán các môn võ Nhật. Các nhà sữ học cho là hầu hết các nhà võ Nhật khi sang Việt Nam họ ít có khuynh hướng hợp tác với chính quyền quân phiệt Nhật, mà đôi lúc còn binh vực cho người Việt Nam chống cả Pháp và Nhật. Vài người lấy tên Việt, lập gia đình với người Việt Nam để sinh sống như một người dân Việt như Ông Suzucho tại Huế, Kaolube tại Sài Gòn v.v... Kể cả về sau những võ sư Việt Nam nổi tiếng tiên phong trong các môn phái Nhật bản như Hồ Cẩm Ngạc, Phạm Lợi, Thích Tâm Giác, Đặng Thông Trị.v.v.. là những người rất khiêm tốn và hy sinh rất nhiều cho nền võ học Việt Nam. Các môn phái võ Việt Nam từng tố chức biểu tình chống các môn phái Đại hàn (Hàn Quốc) như Vovinam chống Taekwondo, Võ Bình Định chân truyền đi chống lại nhóm Võ Tàu của Cụ Tàu Sáu dạy võ Tàu nhưng lấy tên là "Võ Bình Định" tại An Thái Trung Phần Việt Nam. Nhưng trong khi đó nền võ thuật Nhật bản vẫn nở rộ mạnh mẻ tại quê hương chúng ta ít có gây nên những đụng chạm có tầm mức lớn như sắc tộc, môn phái, cái đó là những điều hay vô cùng trong nghệ thuật xử thế của những người trong thế hệ của Thầy Đặng Thông Trị, Đặng Thông Phong của Aikido Việt Nam. Mình có nghe kể mấy câu chuyện về cách sống và sự giao tế khá tế nhị của Thầy Đặng Thông Trị và Thầy Phong do chính người trong cuộc là Thầy Trần Huy Phong của Vovinam - Việt Võ Đạo kể lại rất là hay khi Thầy Trị dạy Nhu Đạo tại trường hiến binh Thủ Đức (sau nầy là trường Sĩ Quan Thủ Đức) đụng chạm với các Thầy bên Vovinam và mấy Ông Hàn Quốc dạy Thái Cực Đạo, với bản tính khiêm nhường, điềm tĩnh của một cao thủ Thầy Trị /Thầy Phong đã không những xoá tan những hiềm khích giửa Võ Việt Võ ngoại quốc mà trở thành những người bạn thân thích và là khách quý của Võ Sư chưởng môn Lê Sáng "Vovinam - Việt Võ Đạo", chưởng môn Mai Văn Phát của môn phái "Trung Sơn Võ Đạo". Chuyện còn nghe kể vào đầu thập niên 1960 trong một cuộc đụng độ gây hấn rất giang hồ của vài Võ sư Thiếu Lâm tại Chợ lớn với môn võ Nhật là Hiệp Khí Đạo mới dạy tại Việt Nam, chính nhờ sự khéo léo xoay chuyễn tính hình mà cuối cùng Thầy Đặng Thông Trị được những người ban đầu chống đối, thách đấu, khi dễ mình mời làm huấn luyện viên giảng dạy võ thuật tại trung tâm thanh niên tại đường Nguyễn Trải tại Chợ Lớn, một trái tim của người Hoa tại Việt Nam.

Vài hàng chia sẽ với ACE.

Thân mến.:friends: :friends: