Thầy có thể kể về việc luyện tập ở Hombu Dojo thời bấy giờ?
Nó cũng giống ở đây (ở Shohei juku, dojo của thầy Suganuma). Lớp bắt đầu với những bài khởi động (giãn cơ). Sau chúng tôi bắt đầu với tankan hay các kỹ thuật (waza) cơ bản tương tự. Cứ mỗi tám phút hay hơn thì thay đổi kỹ thuật (waza), hoặc chúng tôi đổi bạn tập. Kỹ thuật (waza) luôn luôn là kỹ thuật (waza) căn bản. Người luyện tập lâu (kinh nghiệm) hơn sẽ tập với người mới tập (ít kinh nghiệm). Luôn có không khí thật tuyệt vời ở dojo. Việc luyện tập thật vui vẻ. Chúng tôi thường kết thúc bằng kỹ thuật Kokyu-ho và có thể là bài tập giãn cơ.

Thầy có thể kể về việc thầy chuyển về sống ở Fukuoka năm 1970?
Osensei qua đời năm 1969. Cũng thời điểm đó, vị trí huấn luyện trưởng ở Kyushu bỏ ngỏ. Hombu thảo luận về việc gửi người đến thay thế. Thế là tôi đã đến đây tháng Tư năm 1970.

Tình hình ở Fukuoka lúc ấy thế nào?
Tôi cảm thấy có nhiều cơ hội để mở rộng. Dân số ở đây đông, và tôi nghĩ quan trọng là việc mở thêm dojo ở thêm nhiều chỗ để những ai muốn tập đều có thể tập được vì nó gần nhà họ.

Thầy có nghĩ rằng muốn thành thầy các shidoin phải đứng lớp hằng ngày không?
Tôi nghĩ đó là tùy vào họ. Dĩ nhiên tôi nghĩ những ai đã tập và hiểu được lợi ích của Aikido có trách nhiệm quay lại và dạy lại những điều ấy cho những người mới vào sau. Ai cảm thấy Aikido tốt và muốn chia sẻ kiến thức cho người khác, tôi nghĩ tôi muốn người đó sẽ giúp đỡ với việc huấn luyện ở dojo, và dần dần tôi cũng hy vọng có thể tin cậy giao việc cho họ.

Một người muốn tiến bộ thì cần phải luyện tập thế nào?
Sáng dậy, đi tập, ăn sáng và đi làm. Buổi tối, lại đi tập.

Nếu chúng ta chỉ quan tâm đến phần kỹ thuật trong luyện tập, làm thế nào để chúng ta tiến bộ về mặt tinh thần?
Triết lý của Aikido nằm trong các kỹ thuật (waza) căn bản. Tổ sư nói “Aikido là misogi”. Vì vậy, Aikido loại bỏ tính độc ác khỏi trái tim chúng ta và giúp chúng ta lấy lại sự thuần khiết. Nếu bạn theo con đường Aikido, bạn có thể cảm thấy bạn muốn đánh thắng đối thủ, và bạn phải trở nên mạnh mẽ qua tập luyện. Nhưng tôi nghĩ nếu bạn tiếp tục tập Aikido, bạn sẽ tìm thấy sự thuần khiết mà bạn tìm kiếm. Eiji Yoshikawa (tác giả của tác phẩm Musashi, và nhiều tác phẩm nổi tiếng khác) từng nói, khi ông đi gặp ai lần đầu, ông thường mát xa mặt để tạo “ấn tượng mềm mỏng hơn”. Người Nhật chúng ta không cười nhiều. Tuy nhiên, khi chúng ta cười người khác cũng cười. Điều này cũng đúng trong Aikido.

Thầy thường trích dẫn trong Genpei Seisuiki (Cuộc chiến giữa Minamoto và Taira). Thầy có thể lần nữa giải thích câu nói “Chúng ta sẽ diệt vong nếu cứ tranh giành quyền lực hơn là đức hạnh”.
Nếu một vị vua muốn có quyền lực bằng chiến tranh, ông ta có thể dùng sức mạnh mười phần. Đối thủ sẽ dùng sức mạnh mười lăm phần. Ông ta dùng hai mươi. Đối thủ dùng ba mươi. Cứ như thế cả hai sẽ tự bị diệt vong. Nhưng nếu vua là người đức hạnh: hiện thân của lòng nhân từ, tình yêu và sự quan tâm, thì quyền lực của ông ta không bao giờ suy yếu. Nói cách khác: cai trị bằng sức mạnh thì ắt sẽ thất bại, nhưng cai trị bằng đức sẽ thịnh vượng. Kỹ thuật quan trọng nhưng nó không tốt nếu thiếu đi trái tim. Đó là điều khiến nhiều người theo Osensei. Đó không chỉ là vì kỹ thuật xuất sắc của tổ sư, mà vì nhiều thứ đi kèm với những kỹ thuật ấy. Chính tấm lòng của tổ sư đã thu hút nhiều người đi theo. Tôi nhắc lại một câu nói quan trọng cho những ai tập luyện Aikido: “masakatsu, agatsu”. Cơ bản câu ấy nghĩa là “hãy cư xử ngay thẳng”. Nếu anh là người chiến thắng, hãy thắng một cách chính trực. Đừng thắng bằng sự tinh quái. Câu này cũng có nghĩa là “chiến thắng bản thân”. Đầu tiên hãy kiểm soát bản thân. Điều này rất quan trọng.

Cám ơn thầy Suganuma và các nội đệ tử Nobuaki Nakamura và Hideki Takemura. Cũng xin cảm ơn những người đã giúp đỡ thực hiện cuộc phỏng vấn này: Miki Takagi, Junko Hirano, Noriko Inue, và Toshiro Nishida.

Nguồn: http://shoheijuku.tripod.com/main/sugintv.htm